यो पाठ्यपुस्तक “नेपाली १०” कक्षाका विद्यार्थीहरूका लागि नेपाल सरकार, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय, पाठ्यक्रम विकास केन्द्रद्वारा तयार पारिएको हो।
यस पुस्तकको मुख्य उद्देश्य विद्यार्थीहरूमा व्यावहारिक, उद्देश्यमूलक, र रोजगारीमूलक शिक्षा प्रदान गर्नुका साथै नैतिक आचरण, सामाजिक सद्भाव, राष्ट्रियताको सम्मान, र दिगो विकासप्रति संवेदनशील नागरिक तयार पार्नु हो।
विषयसूचीको मुख्य अंश:
पुस्तकमा विभिन्न विधाका रचनाहरू समावेश छन्:
- कविता: ‘उज्यालो यात्रा’, ‘नेपाली हाम्रो श्रम र सिप’, ‘गाउँमाथि एउटा कविता’।
- कथा: ‘घरझगडा’, ‘शत्रु’, ‘कर्तव्य’, ‘आयाम’।
- निबन्ध: ‘चिकित्सा विज्ञान र आयुर्वेद’, ‘मेरो देशको शिक्षा’, ‘पख्नोस्’।
- जीवनी: ‘लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा’, ‘पाब्लो पिकासो’, ‘सन्दुक रुइत’।
- मनोवाद: ‘यस्तो कहिल्यै नहोस्’।
- वादविवाद: ‘अधिकार ठुलो कि कर्तव्य ठुलो ?’।
- एकाङ्की: ‘घरको माया’।
- पत्र: ‘व्यावसायिक चिठी’।
पाठगत झलक:
- उज्यालो यात्रा: रामप्रसाद ज्ञवालीद्वारा रचित यस कविताले कर्म र सङ्कल्पको महत्त्वबारे चर्चा गर्दछ।
- घरझगडा: बदरीनाथ भट्टराईको यो कथामा राजेन्द्रलक्ष्मी र बहादुर शाहबिचको सम्बन्ध तथा देशको राजनीतिक परिवेश चित्रण गरिएको छ।
- चिकित्सा विज्ञान र आयुर्वेद चिकित्सा: यस निबन्धमा आधुनिक एलोप्याथिक र प्राचीन आयुर्वेद चिकित्सा पद्धतिको तुलनात्मक अध्ययन प्रस्तुत छ।
- पाब्लो पिकासो: यो जीवनीले महान् कलाकार पिकासोको सिर्जनात्मक यात्रा र उनका कलात्मक विशेषताहरूलाई उजागर गर्दछ।
- कर्तव्य: गुरुप्रसाद मैनालीको यस कथाले नैतिकता र कर्तव्यको महत्त्वलाई जीवन्त रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
- नेपाली हाम्रो श्रम र सिप: मुकुन्दशरण उपाध्यायको यो कविताले आफ्नै देशको माटोमा श्रम र सिपको उपयोग गर्न आह्वान गर्दछ।
पुस्तकले शिक्षण-सिकाइ प्रक्रियामा शिक्षकलाई सहजकर्ता र उत्प्रेरकको रूपमा भूमिका निर्वाह गर्न जोड दिएको छ।
