तृतीय पत्र : समसामयिक बिषय
बिषयसुची :
समुह क: १० *३ =३०
१. सामाजिक मामिलाहरु
१.१ सामाजिक विबाद तथा द्वन्द
१.२ सामजिक न्याय तथा समानता
१.३ सामाजिक एवं संस्कृतिक रुपान्तरण
१.४ स्रोत साधन हरुको वितरण मा न्याय
१.५ सामाजिक संरक्षण /बचाउ , सामाजिक सुरक्षा तथा सामाजिक जिम्मेवारी
१.६ संस्कृतिक बिबिधता र सामाजिक परिचालन
१.७ जनसङ्ख्या (बसोबास ,बसाइसराइ ,शहरिकरण ,प्रौढावस्था ,शरणार्थी ,विस्थापित जनसङ्ख्या)
१.८ संगठित अपराध : cyber crime,बेचबिखन, मिलेमतो (carteling), एकाधिकरण (monopoly), आतङ्क्बाद ,भ्रष्टाचार ,अवैध मुद्रा निर्मलिकरण )
१.९ खाध्य सम्प्रभुता र सुरक्षा
समुह ख ( १०*२ =२० )
२. आर्थिक मामिलाहरु
२.१ आर्थिक वृद्धि तथा अर्थिक बिकास
२.२ आर्थिक बिकासका प्रमुख पक्षहरु: कृषि , उद्योग , व्यापार , पर्यटन, बैदेशिक रोजगार , तथा मानव संसाधन
२.३ आर्थिक बिकाश मा सार्वजनिक क्षेत्र , निजि क्षेत्र , र सहकारि क्षेत्र को भुमिका
२.४ वैदेशिक सहायता र अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग
२.५ बैदेशिक लगानी : पोर्ट्फोलियो र प्रत्यक्ष
२.६ प्रबिधी हस्तान्तरण (बौद्धिक सम्पत्ती अधिकार समेत )
२.७ व्यापार बजार र श्रम उदारिकरण
२.८ आर्थिक कुटनिती
२.९ गरिबी र बेरोजगारी
समुह ग (१०*३=३० )
३. बिकास सङ सम्बद्ध मामिला हरु
३.१ मानव बिकाश
३.२ पुर्वाधार बिकास
३.४ दिगो बिकास (भुमी जल तथा प्रकृतिक स्रोतहरु : धान्नसक्ने क्षमता र बिकास नीति )
३.४ बिकास प्रकृयामा राज्य र राज्य बाहेकका क्षेत्रहरुको भुमिका
३.५ शान्ती र द्वन्द संबेदनसिल बिकास
३.६ बिकेन्द्रीकरण तथा स्थानिय स्वायत्त शाशन
३.७ बिकास मा नागरिकको संलग्नता
३.८ साझेदारी बिकास तथा समुदायमा आधारित बिकास
३.९ बिकासमा सुचना-सन्चार प्रबिधिको भुमिका
३.१० विश्वब्यापिकरण र बिकास
समुह घ (१०*२ =२०)
४. वातावरण सम्बद्ध मामिलाहरु
४.१ पारिस्थितिक प्रणाली
४.२ जैविक विविधता तथा संरक्षण
४.३ जलवायु परिवर्तन र कार्बन व्यापार
४.४ बातावरणिय ह्रास
४.५ बनबिनास
४.६ संकट / बिनास ब्यवस्थापन
४.७ वातावरण र बिकाश
४.८ उर्जा संकट तथा उर्जा संरक्षण
४.९ प्रदुशण तथा फोहोर मैला व्यवस्थापन
